Het lezen van Nederlandse jurisprudentie

Eerstejaars rechtenstudenten hebben er moeite mee: het lezen van jurisprudentie. Sterker nog, vaak blijkt dat studenten later in hun studie het ook niet als een gemakkelijk klusje beschouwen. Hoe dan ook, het lezen van jurisprudentie blijft een struikelblok voor een student. Daarom probeer ik hieronder wat advies te geven bij het lezen van jurisprudentie, waarbij de nadruk wordt gelegd op het lezen van een arrest omdat dit het vaakst voorkomt binnen de studie.
In principe heeft elk arrest een standaardopmaak en wanneer je weet wat op welke plek vernoemd staat in een arrest dan gaat het lezen van een arrest veel gemakkelijker dan je dacht en vooral veel sneller. Allereerst zal hieronder de structuur van een arrest besproken worden. Er wordt namelijk een standaardstructuur gehanteerd:

1. Het geding in feitelijke instanties.
Hierin wordt een verslag gedaan van het verloop van de procedure.

2. Het geding in cassatie.
Hier wordt kort verslag gedaan van de zitting.

3. Beoordeling van het middel.
Hierbij wordt de juridische beoordeling door de Hoge Raad weergegeven. In het middel wordt door eiser in cassatie aangevoerd waarom men het niet eens was met de vorige uitspraak van een lagere rechter. Daarbij wordt onder dit kopje vaak de rechtsvraag vermeld (die moet je dus zien te vinden, want dit is een belangrijk punt voor je tentamen).
Er zijn twee cassatiegronden in Nederland: schending van het recht en verzuim van vormen. Bij de beoordeling van het middel wordt door de Hoge Raad bepaalt of er terecht in cassatie is gegaan, waarbij toegevoegd wordt of het middel faalt of slaagt.

4. Beslissing.
Dit kopje spreekt voor zichzelf. Onder dit kopje wordt het eindoordeel vermeld (het dictum). Daarbij staat tevens vermeld wat met de zaak gebeurd.

Nu je in ieder geval de structuur weet zal ik hieronder uiteenzetten hoe je sneller een arrest kunt lezen.
Elk arrest bevat een samenvatting (ten minste, het is de bedoeling dat een arrest een samenvatting bevat). Die is bovenaan te vinden (vaak onder het kopje: ‘essentie’.) Soms staat daaronder een cursief gedeelte (elk arrest heeft namelijk een vindplaats, een beschouwing van het arrest kan dus ook gemakkelijk in een juridisch tijdschrift opgezocht worden). In dit cursieve gedeelte staan de belangrijkste rechtsoverwegingen die de Hoge Raad had.
Hierdoor weet je globaal al waar het arrest over gaat, denk je genoeg te weten dan kun je stoppen maar aan te raden is om verder het arrest ‘scannend’ te lezen. Weet je nog steeds niet waar het over gaat, lees dan het stukje over ‘het geding in cassatie’, daar staat ook genoeg informatie.
Andere tips: wanneer er een conclusie van de advocaat generaal vermeld is, lees die eerst, dit laat je het arrest beter begrijpen.
Nog beter is wanneer er een noot is geschreven of een annotatie. Lees die dan. In begrijpelijke taal staat daarin uitgelegd wat jij moet weten over het arrest.

Ter verduidelijking een voorbeeldarrest:
melkenwater1Het melk en water arrest. Elk arrest bevat een vindplaats. Deze vindplaats is altijd linksboven te vinden. In dit geval is de vindplaats als volgt:
melkenwater2NJ staat voor Nederlands Juristenblad, in dit geval is het de NJ uit 1916 en pagina 681.

Daaronder staat een kolom vermeld met de namen van de rechters en een eventuele advocaat-generaal, als er een conclusie geschreven is.
melkenwaterrechtersIn dit voorbeeld staat dat er geen conclusie is maar toen ik verder keek in het arrest kwam ik erachter dat die er wel bij zit.

Daaronder staat de samenvatting en de essentie vermeld, zoals ik aangaf is het aan te raden om dit sowieso te lezen omdat hierin de belangrijkste punten staan vermeld.

melkenwater3Aangezien dit een ouder arrest is wordt de beoordeling van de Hoge Raad aangegeven met: ‘De Hoge Raad, enz.’
melkenwater4.De ‘O.’ betekent: ‘overwegende’. Hierbij worden de standpunten van de Hoge Raad weergeven.

En nadat men alles scannend (of globaal) gelezen heeft kijkt men naar de beslissing. Deze is helemaal onderaan te vinden.

melkenwater5Is het dan nog niet duidelijk waar het arrest over ging? Lees dan de conclusie van de advocaat-generaal.

melkenwater6

Hopelijk is het hierbij duidelijker geworden hoe je het gemakkelijkst een arrest kunt lezen. Veel succes.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s