Tunnelvisie

In (gerechtelijke) onderzoeken kan het fenomeen van een tunnelvisie voorkomen. Hierdoor kunnen verkeerde conclusies verbonden worden aan een onderzoek, met name in een opsporingsonderzoek. Hieronder probeer ik meer uitleg te geven in het fenomeen ‘tunnelvisie’, want wat verstaat men er precies onder en hoe kan men het verhelpen?
Een definitie die aan de tunnelvisie gegeven wordt is als volgt: ‘het op voorhand trekken van een conclusie en vervolgens alleen nog maar oog hebben voor informatie die overeenstemt met deze conclusie’. Soms wordt een tunnelvisie ook wel als volgt beschreven: ‘ het consistent toewerken naar het veroordelen van een verdachte’. Duidelijk is dus dat een algemene definitie niet te geven is.
Maar, hoe tracht men dan te voorkomen dat men in een tunnelvisie geraakt?
Allereerst dienen twee manieren van het nemen van beslissingen van elkaar onderscheidden te worden: satisficing en maximizing.
Satisficing houdt in dat je een beslissing neemt wanneer je een, als het ware, bevredigende oplossing hebt gevonden. Daarnaast heb je maximizing: dit houdt in dat alle relevante informatie wordt verzameld en daardoor een conclusie trekt. Logischerwijs heb je bij het nemen van een beslissing als gevolg van maximizing een geringere kans op tunnelvisie. Echter, dit houdt niet in dat wanneer op grond van satisficing een beslissing genomen wordt, dit een slechte beslissing is. Maar in een opsporingsonderzoek kan een beslissing op grond van satisficing wel dienen tot een tunnelvisie: de kans is aanwezig dat een onschuldige opgepakt wordt en veroordeeld wordt.

Het tegengaan van  tunnelvisie
Er is onderzoek[1] verricht naar het uitsluiten van  tunnelvisie, daaruit is gebleken dat een tunnelvisie niet helemaal uitgesloten kan worden. De factoren die een tunnelvisie versterken kunnen echter wel tegen worden gegaan. Hieronder worden dan ook enkele mogelijkheden besproken die deze factoren zouden kunnen tegengaan.

1. Het instellen van een derde
Erg effectief bij het instellen van een goed opsporingsonderzoek om daarbij tunnelvisie tegen te gaan is het instellen van een geobjectiveerde derde. Deze derde kan dan in de gaten houden of het onderzoek goed verloopt. Belangrijk hierbij is dan ook de controle die een derde schept ten aanzien van een (opsporings)onderzoek.

2. Bewustwording van een potentiële tunnelvisie
Daarnaast draagt bewustwording van een potentiële tunnelvisie er ook bij om enkele factoren die een tunnelvisie op kunnen roepen tegen te gaan.

3. Werken met scenario’s
Het werken met scenario’s, zowel een schuld als een onschuld scenario zal ook helpen tegen het tegengaan van een eventuele tunnelvisie. Hierdoor kan een opsporingsambtenaar gemakkelijker rekening houden met verschillende uitkomsten in een desbetreffend opsporingsonderzoek.

Er zijn naast deze factoren nog andere factoren die het tegengaan van een eventuele tunnelvisie kunnen verhelderen maar de bovenstaande zijn de voornaamste. Het tegengaan van een tunnelvisie lijkt een lastige kwestie maar zeker niet een onmogelijke. Mijn inziens is het wel belangrijk dat een tunnelvisie in ons rechtstelsel zo veel als mogelijk wordt tegengegaan.
Bronnen waar dit artikel op is gebaseerd:

– Een onderzoek: potentiële tunnelvisie, kan het worden voorkomen?

– Het boek: misleid door toeval door Nassim Taleb.
[1] Te vinden via: potentiële tunnelvisie, kan het worden voorkomen?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s